Uzyskanie decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej nie musi prowadzić do faktycznego rozpoczęcia innego niż rolnicze albo leśne wykorzystania gruntu. Ustawodawca przewidział bowiem możliwość rezygnacji z uzyskanego prawa do wyłączenia. Instytucja ta ma znaczenie praktyczne zwłaszcza wtedy, gdy planowana inwestycja nie dochodzi do skutku albo właściciel odstępuje od zamierzonego sposobu zagospodarowania nieruchomości.
Zwrot należności po rezygnacji
Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych właściciel, który w ciągu 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z prawa do wyłączenia gruntów z produkcji, może uzyskać zwrot uiszczonej należności – odpowiednio do powierzchni gruntów, które nie zostały faktycznie wyłączone.
Zwrot następuje w terminie do 3 miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji.
Przesłanki zwrotu
Warunkiem powstania prawa do zwrotu jest łączne spełnienie kilku przesłanek:
- uzyskanie prawa do trwałego wyłączenia gruntów z produkcji,
- rezygnacja z tego prawa w całości lub części,
- zgłoszenie rezygnacji w terminie 2 lat od uzyskania prawa,
- dokonanie tych czynności przez właściciela gruntu.
Rezygnacja polega na złożeniu przez właściciela oświadczenia o braku zamiaru trwałego wyłączenia gruntu z produkcji. W praktyce wiąże się to z pozostawieniem gruntu w stanie umożliwiającym jego dalsze wykorzystanie rolnicze lub leśne.
Należność a opłaty roczne
Zwrot obejmuje wyłącznie należność za wyłączenie gruntów z produkcji. Nie dotyczy opłat rocznych, które mają odrębny charakter i nie podlegają zwrotowi.
Jak wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 grudnia 2010 r. (II SA/Kr 1237/1): „ustawa z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie wprowadza przepisu, na podstawie którego byłby możliwy zwrot wniesionej opłaty z tytułu użytkowania gruntu wyłączonego z produkcji rolniczej. Jedynym unormowaniem, jakie tu istnieje jest art. 12 ust. 2 tej ustawy, umożliwiający zwrot (a zatem i wydanie decyzji o zwrocie) uiszczonej należności za trwałe wyłączenie gruntu. Opłata roczna i należność, to dwie różne instytucje prawne i przenoszenie tej regulacji z jednej na drugą nie jest dopuszczalne. Stosownie więc do powyższych ustaleń generalnych, złożenie wniosku o wydanie decyzji o zwrocie uiszczonych opłat rocznych jest niedopuszczalne a postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Z teoretycznego punktu widzenia organ orzekający powinien więc umorzyć toczące się postępowanie, jednak wydanie decyzji odmownej wywiera w istocie ten sam skutek, toteż nie stanowi ono uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy”.
Kto może otrzymać zwrot?
Uprawnionym jest właściciel gruntu. Nie jest jednak jednoznaczne, czy prawo do zwrotu przysługuje także właścicielowi, który nabył nieruchomość już po uiszczeniu należności przez poprzednika. W praktyce może to rodzić wątpliwości, zwłaszcza przy zmianie właściciela nieruchomości przed upływem 2-letniego terminu.
Podsumowanie
Właściciel nieruchomości może zrezygnować częściowo lub całkowicie z zamiaru trwałego wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej lub leśnej i pozostać przy dotychczasowym sposobie jego użytkowania. Jest to niezależne od uzyskanej decyzji zezwalającej na wyłączenie grunt z produkcji. Rezygnacja z prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej może prowadzić do zwrotu uiszczonej należności. Mechanizm ten działa jednak wyłącznie przy spełnieniu określonych warunków. Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim termin 2 lat oraz fakt, że rezygnacji dokonuje właściciel gruntu.
W praktyce istotne jest również to, że samo nabycie nieruchomości objętej decyzją o wyłączeniu nie oznacza automatycznie możliwości „odzyskania” uiszczonej przez poprzednika należności. Nie ma bowiem pewności, że nowy właściciel będzie mógł skorzystać z prawa do zwrotu. Zagadnienie to nie jest jednoznacznie rozstrzygnięte. Może być różnie oceniane w zależności od tego, czy uprawnienie traktuje się jako ściśle osobiste, czy związane z gruntem.
Oznacza to, że zakup nieruchomości objętej decyzją o wyłączeniu gruntów z produkcji nie daje gwarancji, że w razie rezygnacji z inwestycji nowy właściciel odzyska zapłaconą przez poprzednika należność.
